Kojły, Osówka, Szostakowo. Tam gdzie carowie bywali …

Kojły, Osówka, Szostakowo. Tam gdzie carowie bywali.

Istniejące od kilkuset lat podlaskie, ruskie wsie Kojły, Osówka i Szostakowo stały się przedmiotem wydawnictwa książkowego mającego na celu utrwalić odchodzącą w niepamięć historię. Elementem, który spaja istniejące obok siebie wsie jest fakt położenia przy zapomnianej już po części drogi, która kiedyś nosiła nazwę carskiego gościńca. Tym traktem w drugiej połowie XIX wieku rosyjscy carowie podróżowali na polowania do Puszczy Białowieskiej. Przejazdy carskich orszaków nadal pozostają w pamięci zbiorowej mieszkańców Kojłów, Osówki i Szostakowa. Spośród wielu opisanych w książce faktów historycznych ciekawym motywem jest przynależność w latach międzywojennych niektórych mieszkańców wsi do ruchu komunistycznego. Dyskryminacja ruskiej, prawosławnej ludności na polu narodowościowym i religijnym przez władze II RP z jednej strony i propaganda komunistyczna docierająca z Rosji Sowieckiej z drugiej strony popychały niektórych młodych ludzi do działalności politycznej. Konsekwencją były pobyty w sanacyjnych więzieniach, a następnie tragiczny los w czasach hitlerowskiej okupacji.

Opis historyczny zawarty w książce został wzbogacony o kilkaset fotografii pochodzących z archiwów rodzinnych obecnych i dawnych mieszkańców opisywanych wsi. Książka została wydana na wysokim poziomie edytorskim.

Czytając szkolne podręczniki, można odnieść wrażenie, że wszystko co ciekawe i ważne w historii toczyło się gdzieś daleko, natomiast w takich wsiach, jak Kojły, Osówka czy też Szostakowo miało miejsce jedynie prozaiczne, codzienne życie. W istocie jednak każda, najmniejsza nawet miejscowość, ma swoją własną historię, szczególnie ważną dla ludzi tam mieszkających. O losach takich małych ojczyzn również należy pamiętać, bo to z nich składa się szersza, książkowa historia. Czasem także w niewielkich wsiach pojawiali się wielcy tego świata. Przez Kojły w 1784 roku przejeżdżał król Stanisław August Poniatowski, ostatni władca Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wielokrotnie mieszkańcy Kojłów, Osówki i Szostakowa mogli podziwiać carski orszak podążający na polowanie do Białowieży. Tędy, carskim hostinciem, podróżowali rosyjscy imperatorzy i dostojnicy (Jerzy Plewa, Przedmowa, fragment).