O nabożeństwie prawosławnym

Spis treści

Słowo wstępne

Od autora

1. Ogólne pojęcie o nabożeństwie

2. Pochodzenie nabożeństwa

3. Historyczny rozwój nabożeństwa

3.1. Żydzi – naród wybrany?

3.2. Przymierze między Bogiem ludźmi

3.3. Obrzezanie

3.4. Kult ofiarniczy w Starym Testamencie

3.5. Nieodzowne warunki przy składaniu ofiar

3.6. Podstawowe rodzaje ofiar

3.7. Przesyt formalizmem ofiar

3.8. Znaczenie wewnętrznego nastawienia

3.9 Struktura nabożeństwa – oprócz ofiar

3.10. Lata jubileuszowe i święta żydowskie

3.10.1. Pascha (Pesach)

3.10.2. Pięćdziesiątnica (Szawuot)

3.10.3. Dzień pokuty i pojednania (Jom Kippur)

3.10.4. Święto Szałasów (Sukkot)

3.10.5. Święto Świateł (Chanuka)

3.10.6. Purim

3.11. Modlitwy starotestamentowe

4. Nabożeństwo w Nowym Testamencie

4.1. Stopniowe odchodzenie od judaizmu

4.2. Brak ustalonego porządku nabożeństw

4.3. Podstawowe elementy nabożeństwa

4.4. Modlitwa chrześcijańska

4.5. Czytanie i objaśnianie Pisma Świętego

4.6. Psalmy i hymny

4.7. Eucharystia i sakramenty

4.8. Charakter pobożności pierwszych chrześcijan

5. Charakter i cel nabożeństwa prawosławnego

6. Podstawowy podział nabożeństw

7.Warunki wymagane przy odprawianiu nabożeństwa

8. Główne części nabożeństwa prawosławnego

8.1. Modlitwy

8.2. Ektenie

8.3. Czytanie i objaśnianie Pisma Świętego

8.4. Księgi Starego Testamentu

8.5. Księgi Nowego Testamentu

8.6. Biblia przez pryzmat Tradycji

8.7. Treść Pisma Świętego w skrócie

8.8. Księgi najczęściej czytane podczas nabożeństw

9.Spiew i muzyka cerkiewna

9.1. Rozwój muzyki cerkiewnej

9.2. Dlaczego zrezygnowaliśmy z instrumentów?

9.3. Najczęściej wykonywane pieśni Symboliczne czynności i obrzędy

10.1. Znak krzyża

10.2. Pokłony

10.3. Klęczenie

10.4. Stanie zamiast siedzenia

10.5. Błogosławieństwo kapłańskie

10.6. Zapalanie świec i lampek oliwnych

10.7. Kadzenie

10.8. Kropienie wodą święconą

11. Dzwony i rodzaje dzwonienia

12. Miejsce odprawiania nabożeństw – świątynia

12.1. Przybytek Święty

12.2. Świątynia Salomona

12.3. Świątynia Zorobabela

12.4. Świątynia Heroda

12.5. Synagogi

12.6. Miejsce nabożeństw wczesnochrześcijańskich

12.7. Style świątyń chrześcijańskich

13. Widok zewnętrzny świątyń prawosławnych

14. Widok wewnętrzny świątyń prawosławnych

14.1. Przedsionek

14.2. Część środkowa

14.3. Ikonostas

14.4. Soleja

14.5. Ołtarz

15. Utensylia eucharystyczne i liturgiczne

16. Inne przedmioty używane podczas nabożeństw

17. Ikony i malarstwo cerkiewne

17.1. Malarstwo symboliczne

17.2. Malarstwo bizantyjskie

17.3. Konstruktywna tragedia ikonoklazmu

17.4. Ikona – teologia w kolorach

17.5 Znaczenie ikon w Prawosławiu.

17.6. Wymagania w stosunku do ikonografów

17.7 Bizantyjski charakter zdobnictwa wnętrz

18. Kult świętych relikwii

19. Osoby odprawiające nabożeństwa

19.1. Kapłaństwo w Starym Testamencie

19.2. Boskie pochodzenie nowotestamentowego kapłaństwa

20. Kapłani, ich prawa i obowiązki

20.1. Diakon

20.2. Prezbiter

20.3. Biskup

20.4. Niższe stopnie kapłańskie

21. Szaty kapłańskie

21.1. Szaty liturgiczne diakona

21.2. Szaty liturgiczne prezbitera

21.3. Szaty liturgiczne biskupa

22. Księgi liturgiczne

23. Księgi używane przy posługach religijnych

24. Język liturgiczny

25. Pojęcie o cyklach nabożeństw

26. Stale części nabożeństw

26.1. Naczało

26.2. Ektenie

26.3. Wozhłasy

26.4. Paremije

26.5. Odpusty

27. Nabożeństwa cyklu dobowego – codziennego

27.1. Nabożeństwo dziewiątej godziny kanonicznej (9. czas)

27.2. Wieczernia

27.3. Powieczerze (Powieczerije)

27.4. Połunoszcznica

27.5. Jutrznia (Utrenia)

27.6. Całonocne czuwanie (Wsienoszcznoje bdienije)

27.7. Nabożeństwo pierwszej godziny (Pierwyj czas)

27.8. Nabożeństwo trzeciej godziny (Tretij czas)

27.9. Nabożeństwo szóstej godziny (Szestyj czas)

28. Święta Liturgia (Bożestwiennaja Liturgija)

28.1. Rodzaje Świętej Liturgii

28.2. Warunki wymagane przy odprawianiu Świętej Liturgii

28.3. Proskomidia

28.4. Liturgia katechumenów

28.5. Liturgia wiernych

29. Nabożeństwa cyklu tygodniowego

30. Nabożeństwa cyklu rocznego

31. Pojęcie o świętach i kategoriach świąt

32. Wielkanoc i nabożeństwa paschalne

33. Narodzenie Najświętszej Bogurodzicy

34. Podwyższenie Krzyża Pańskiego (Wozdwiżenije Czestnaho i Żywotworiaszczeho Kriesta Hospodnia)

35.Ofiarowanie Najświętszej Bogurodzicy (Wwiedienije wo chram Prieswiatyja Bohorodicy)

36. Boże Narodzenie (Rożdiestwo Christowo)

37. Chrzest Pański (Bohojawlenije)

38. Spotkanie Pańskie (Sretienije Hospodnie)

39. Zwiastowanie Najświętszej Bogurodzicy (Blahowieszczenije Prieswiatyja Bohorodicy)

40. Wjazd Chrystusa do Jerozolimy – Niedziela Palmowa (Wierbnoje Woskriesienije)

41. Wniebowstąpienie Pańskie (Wozniesienije Hospodnie)

42. Zesłanie Ducha Świętego na Apostołów – Pięćdziesiątnica

43. Przemienienie Pańskie (Preobrażenije Hospodnie)

44. Zaśnięcie Najświętszej Marii Panny

45. Święte sakramenty

46. Eucharystia – Święta Komunia (Priczastije)

47. Chrzest Święty (Krieszczenije)

48. Bierzmowanie (Miropomazanije)

49. Spowiedź (Spowiedź)

50. Kapłaństwo (Swiaszczenstwo)

51. Małżeństwo (Brak, Wienczanije)

52. Namaszczenie Olejem Świętym (Jeleoswiaszczenije)

53. Posty w Cerkwi prawosławnej

54. Wielki Post i nabożeństwo wielkopostne

55. Niedziele przygotowawcze przed Wielkim Postem

56. Charakter i symbolika nabożeństw wielkopostnych

57. Nabożeństwa Wielkiego Tygodnia

58. Nabożeństwa i posługi przy różnych okolicznościach

58.1. Poświęcenie świątyni

58.2. Poświęcenie wody

58.3. Mnisze postrzyżyny i życie zakonne

58.4. Wartość stanu zakonnego

58.5. Molebny

59. Śmierć, pogrzeb, modlitwy za zmarłych

59.1. Pogrzeb w Starym Testamencie

59.2. Pogrzeb prawosławny

59.3. Kremacja ciał

59.4. Otpiewanije

59.5. Panichidy.

59.6. Dni szczególnych modlitw za zmarł

59.7. „Eschatologia nadziei”

60. Zasady i wymogi życia cerkiewnego

60.1. Jak zachowywać się w cerkwi?

60.2. W chustce czy z odkrytą głową?

61. Co wypada wiedzieć?

62. Grzechy przeciwko Bogu i Cerkwi

63. Grzechy przeciwko bliźnim

64. Grzechy przeciwko samemu sobie

65. Uczestnictwo w nabożeństwach i obrzęd:

66. Ruch pielgrzymkowy

67. Modlitwy za żywych i umarłych

68. Poznawać i głosić Prawosławie

Spis ilustracji Archiwa zdjęć

Autorzy fotografii

Legenda

o. Konstanty Bondaruk

Ur. 11 września 1953 r. w Ostrówku na Podlasiu. Święcenia kapłańskie przyjął w 1977 r. Posługę duszpasterską pełnił w Terespolu, Łodzi i Białymstoku. Był opiekunem duchowym młodzieży i referentem ds. ekumenizmu. W latach 1988 – 2008 przebywał za granicą. Mieszkał w USA, Niemczech, Czechach. Pracował w charakterze dziennikarza i kaznodziei radiowego, tworząc audycje religijne w języku białoruskim, rosyjskim i polskim. Tłumacz literatury religijnej, autor wielu artykułów i pozycji książkowych o tematyce duszpasterskiej i homiletycznej.

„Książka autorstwa o. Konstantego Bondaruka pt. O nabożeństwie prawosławnym jest nawiązaniem do wydanej w 1987 roku jego książki Nauka o nabożeństwach prawosławnych. Wzbogacona pod względem treści, ilustracji i obrazów na pewno będzie stanowić dobre uzupełnienie w zakresie pomocy dydaktycznych do nauczania religii prawosławnej dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Wiernym posłuży do pogłębienia wiedzy i głębszej refleksji na temat wiary. Innowiercom da możliwość przybliżenia piękna liturgiki prawosławnej.

Dziękuję Autorowi książki za trud jej napisania. Wyrażam głęboką nadzieję, że jej lektura pozwoli czytelnikom nie tylko pogłębić wiedzę o Prawosławiu, ale także wzbudzi w nich głębsze refleksje na temat wiary i bogactwa liturgicznego Cerkwi prawosławnej”.

+ Sawa,

Metropolita Warszawski i Całej Polski