Misterium Kościoła wg. Christosa Yannarasa

Publikacja monografii ks. dr: Jarosława Pagóra pt. Misterium Kościoła według Christosa Yannarasa jest z pewnością bardzo ważnym wydarzeniem w dziejach teologii w Polsce. Autor miał świadomość wyjątkowości wieloaspektowego dorobku twórczości myśliciela z Aten, wykraczającego poza teologię i filozofię, co wyraził już na jednej z pierwszych stron swego dzieła: „Twórczość Yannarasa wyznacza punkt zwrotny w świadomości greckiego i światowego prawosławia. Stanowi ona pierwszy wyraz sprzeciwu wobec procesów alienacji życia eklezjalnego, jakie dokonały się na gruncie Kościoła Grecji w XX i poprzednich stuleciach”. Dzieło ks. Jarosława Pagóra jest pionierskie, oryginalne, nieprzerysowane interpretacyjnie i niezwykle pożyteczne. Jestem przekonany, że zainteresuje ono zarówno dobrze przygotowanych akademicko teologów, jak i zwykłych czytelników.

Abp prof. dr hab. Jerzy (Pańkowski)

Namysł nad Kościołem, jaki został ukazany przez ks. dr. Jarosława Pagóra – opierającego się na interdyscyplinarnej refleksji Christosa Yannarasa – jest cenny z wielu powodów.
Przede wszystkim to studium wydobywa dla eklezjologii trynitarność. Więcej nawet: misteryjność. Coraz bardziej współcześnie ulegające socjologizacji ujęcie Kościoła, może właśnie skutecznie się bronić poprzez rozumienie Kościoła jako Bosko-ludzkiej tajemnicy

Prof. dr hab. Andrzej Napiórkowski OSPPE

Wprowadzenie

Być chrześcijaninem to być we wspólnocie Kościoła. A Kościół to Ciało Chrystusa i Bosko-ludzka wspólnota ożywiana przez Ducha Świętego. W Cerkwi jesteśmy zjednoczeni miłością Boga w Trójcy Przenajświętszych Osób, co w szczególny sposób urzeczywistnia się podczas Boskiej Liturgii. Wyznając Nicejsko-Konstantynopolitańskie Wyznanie Wiary potwierdzamy, ze Kościół jest jeden, święty, powszechny i apostolski. Kościół – Dom Boży – jest „filarem i podporą prawdy” (1 Tm 3, 15), której pełnia to Jezus Chrystus – „droga, prawda i życie” (J 14, 6). Eklezjalne odkrywanie prawdy jest nierozerwalnie związane ze słuchaniem Słowa Bożego. Pismo Święte zajmuje centralne miejsce w życiu naszej Cerkwi, w doksologii liturgiczne), zmaganiach ascetycznych i pobożności wiernych. Ewangelia w szczególny sposób jest objawieniem życia Bożego w Kościele, gdyż wprowadza w doświadczenie, które z pokolenia na pokolenie, przekazywane jest od dwudziestu wieków, począwszy od naocznych świadków Zmartwychwstania Chrystusa, abyśmy mieli całkowitą pewność (por. Łk 1, 2-4). Oni bowiem dali świadectwo o tym, co ujrzeli własnymi oczami, na co patrzyli i czego dotykały ich ręce (por. 1 J 1, 1), abyśmy byli zjednoczeni z Bogiem oraz trwali w braterskiej wspólnocie. Prawdą i życiem Kościoła jest Osoba Chrystusa – Wcielonego Słowa – będącego naszym Zbawicielem. Jedność Kościoła to objawienie prawdy i obecność życia, a nie jedynie fakt socjologiczny czy osiągnięcie moralne. Jedność Kościoła objawia prawdę o istnieniu i życiu, które ,teraz widzimy jakby w zwierciadle, niejasno” (1 Kor 13, 12), gdyż jedność to dynamiczny proces od przemiany umysłu (gr. metanoia), skruchy i żalu za grzechy ku doskonałości: ,,Po części bowiem tylko poznajemy, po części prorokujemy. Gdy zaś przyjdzie to, co doskonałe, zniknıe to, co jest tylko częściowe” (1 Kor 13, 9-10) Spodobało Się Bogu w Trójcy Przenajświętszych Osób, aby nasze zbawienie dokonywało się w Kościele. Tak jak Bóg jest niepoznawalny w Swej istocie, tak też i Kościół jest tajemnicą. Refleksja nad misterium Kościoła jest niezmiernie ważna z soteriologicznego punktu widzenia, gdyż pomaga nam, prawosławnym chrześcijanom, w ziemskiej pielgrzymce ku Temu, Który pierwszy nas umiłował” (1 J 4, 19), abyśmy nie tylko Jego miłowali, ale obdarzali miłością naszych bliźnich (por. 1 J 4, 20-21).
Teologiczny namysł nad misterium Kościoła jest podejmowany od samego początku jego istnienia. Każde pokolenie chrześcijan staje przed zadaniem, aby tę rzeczywistość nie tylko poznawać, ale również w niej odkrywać swoją tożsamość w relacji do Boga i innych ludzi. Kościół otwiera przed nami wgląd w misterium Boga i w misterium osoby ludzkiej, zarówno w odniesieniu do Ewangelii, jak i sakramentów. Bycie prawosławnym chrześcijaninem staje się coraz trudniejsze w obliczu coraz to większych zagrożeń cywilizacyjnych, przejawiających się w sekularyzacji, ateizmie, nihilizmie, materializmie, indywidualizmie, konsumpcjonizmie, utylitaryzmie, pragmatyzmie czy relatywizmie.