25,00zł

Kleszczele, Podlasie, Ukraina

Kleszczele, Podlasie, Ukraina

Kleszczele, Podlasie, Ukraina. Księga jubileuszowa ku czci doktora Mikołaja Roszczenki w 75-lecie urodzin, pod redakcją Grzegorza Kuprianowicza i Romana Wysockiego, Kleszczele 2017 (Chełmsko-Podlaskie Studia Historyczne, tom III)

Кліщелі, Підляшшя, Україна. Ювілейний збірник на пошану доктора Миколи Рощенка у 75-річчя від дня народження, за редакцією Григорія Купріяновича та Романа Висоцького, Кліщелі 2017 (Холмсько-Підляські історичні студії, том III)

Wydawca: Towarzystwo Ukraińskie, Związek Ukraińców Podlasia, Kleszczele 2017
Oprawa: miękka
Wymiary: 16,7 x 23,7 cm
Ilość stron: 404
ISBN: 978-83-65428-03-5

Зміст – Spis treści

Вступне слово

Słowo wstępne

Григорій Купріянович, Микола Рощенко – підляський український історик, філолог, громадський діяч родом з Кліщель

Grzegorz Kuprianowicz, Mikołaj Roszczenko – podlaski ukraiński historyk, filolog, działacz społeczny rodem z Kleszczel

Микола Рощенко, Мій родовід

Mikołaj Roszczenko, Mój rodowód

Григорій Купріянович, Матеріали до бібліографії доктора Миколи Рощенка

Grzegorz Kuprianowicz, Materiały do bibliografii doktora Mikołaja Roszczenki

Людмила Лабович, Пісенний фольклор ґміни Кліщелі в колі зацікавлень дослідників

Ludmiła Łabowicz, Folklor pieśniowy gminy Kleszczele w kręgu zainteresowań badaczy

Stefan Dmitruk, Społeczeństwo miasta Kleszczele w latach 1864–1915 w świetle wydawnictwa „Pamiatnaja Kniżka Grodnienskoj Gubiernii”

Стефан Дмитрук, Громадськість міста Кліщель у 1864–1915 роках у світлі видання «Памятная книжка Гродненской губерніи»

Ks. Andrzej Konachowicz, Prawosławni duchowni urodzeni w Kleszczelach w XX wieku. Noty biograficzne – część I

О. Андрій Конахович, Православні священики, народжені у Кліщелях у XX сторіччі. Біографічні довідки – частина I

Roman Wysocki, Aleksander Szczerbań (1898–1984). Zarys biografii założyciela i kierownika zespołu teatralnego w Kleszczelach

Роман Висоцький, Олександр Щербань (1898–1984). Нарис біографії засновника і керівника театральної групи у Кліщелях

Jerzy Hawryluk, Uwarunkowania historyczne, społeczne i oświatowe sytuacji Podlasiau progu procesów narodotwórczych pod koniec XVIII i na początku XIX wieku

Юрій Гаврилюк, Історичні, суспільні та освітні чинники ситуації Підляшшя на порозі націєтворчих процесів наприкінці XVIII і на початку XIX сторіччя

Michał Sajewicz, Zróżnicowanie etniczno-językowe mieszkańców powiatu hajnowskiego

Міхал Саєвич, Етнічно-мовна диференціація мешканців Гайнівського повіту

Тадей Карабович, Міфологема рідної підляської землі у творчому дискурсі поета Юрія Гаврилюка

Tadeusz Karabowicz, Mitologema ojczystej ziemi podlaskiej w dyskursie twórczości poety Jerzego Hawryluka

Jan Lewandowski, Z dziejów pogranicza chełmsko-podlaskiego

Ян Левандовський, З історії холмсько-підляського пограниччя

Feliks Czyżewski, Kwestia ukraińska w świetle inskrypcji cmentarzy Południowego Podlasia

Фелікс Чижевський, Українське питання у світлі надмогильних написів кладовищ Південного Підляшшя

Agnieszka Dudek-Szumigaj, Inskrypcje nagrobne cmentarza prawosławnego w Holi

Аґнешка Дудек-Шуміґай, Надмогильні написи на православному кладовищі в Голі

Андрій Савенець, Перекладацький проект Тадея Карабовича

Andrij Saweneć, Projekt translatorski Tadeusza Karabowicza

Marek Olejnik, Określenia dodatkowe z sufiksem -ko w starostwie grabowieckim XVI–XVIII wieku

Марек Олейнік, Додаткові окреслення з суфіксом -ко у Грабовецькому старостві XVI–XVIII сторіччя

Володимир Волосюк, Історико-релігійна цінність вибраних паралітургійних пісень з почаївського «Богогласника»

Włodzimierz Wołosiuk, Historyczno-religijne znaczenie wybranych pieśni paraliturgicznych z poczajowskiego Bohohłasnyka

Aleksander Kolańczuk, Działalność duchowieństwa armii ukraińskiej podczas kampanii 1920 rokuoraz po internowaniu w Polsce

Олександр Колянчук, Діяльність духовенства української армії під час кампанії 1920 року та після інтернування у Польщі

Ірина Кметь, Любов до рідного слова у творчому доробку митрополита Іларіона (Івана Огієнка)

Iryna Kmet’, Miłość do ojczystego słowa w dorobku twórczym metropolity Hilariona (Iwana Ohijenki)

Anna Choma-Suwała, Katastrofizm i wizjonerstwo w Czechowiczowskich tłumaczeniach poezji Jewhena Małaniuka i Ołeha Olżycza

Анна Хома-Сувала, Катастрофізм і візіонерство у Чеховичевих перекладах поезії Євгена Маланюка і Олега Ольжича

Марко Сирник, Навчання дітей з України в школах у Польщі в середині другого десятиліття ХХІ століття

Marek Syrnyk, Nauczanie dzieci z Ukrainy w szkołach w Polsce w połowie drugiej dekady XXI wieku

 

Матеріали – Materiały

Aleksander Sielicki, Miasto Kleszczele – jego współczesny stan i rozwój

Александер Сєліцький, Місто Кліщелі – його сучасний стан і розвиток

Andrzej Roszczenko, Joanna Jakubowska, Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kleszczelowskiej: dwadzieścia lat działalności (1997–2017)

Андрій Рощенко, Йоанна Якубовська, Товариство друзів Кліщелівської землі: двадцять років діяльності (1997–2017)

Marek Martynowicz, Spis właścicieli nieruchomości w Kleszczelach z 1914 roku

Марк Мартинович, Список власників нерухомості у Кліщелях з 1914 року

Євген Рижик, Про Кліщелі і не тільки. Розмова з Василієм Артишевичем

Eugeniusz Ryżyk, O Kleszczelach i nie tylko. Rozmowa z Bazylim Artyszewiczem

Bazyli Krupicz, Dobrowoda – przedmieście Kleszczel

Василь Крупич, Добривода – передмістя Кліщель

Sławomir Sawczuk, „Wsi Kuzawy mieszczanie...” Rodzinne dokumenty jako przyczynek do badań historii Małej Ojczyzny

Славомир Савчук, «Села Кузави міщани...» Родинні документи як причинок до студій над історією малої батьківщини

Мирослав Вербовий, Підляський сподвижник

Mirosław Werbowy, Podlaski luminarz

Józef Kołodziej, Tradycje badań naukowych i wyższego kształcenia rolniczego na Podlasiu. Refleksje osobiste

Юзеф Колодзєй, Традиції наукових досліджень і вищої аграрної освіти на Підляшші. Особисті рефлексії

Григорій Купріянович, Резолюції ІІІ Українського Народного З’їзду Холмщини і Підляшшя 1923 року

Grzegorz Kuprianowicz, Rezolucje ІІІ Ukraińskiego Narodowego Zjazdu Chełmszczyzny i Podlasia z 1923 roku

Джерела ілюстрацій – Źródła ilustracji

 

Słowo wstępne

 

            Rok 2017 to dla środowisk ukraińskich Podlasia i Lublina rok jubileuszu 75-lecia urodzin jednej z ważnych postaci społeczności ukraińskiej - doktora Mikołaja Roszczenki. Życie każdej społeczności opiera się na ludziach, którzy kształtują jej funkcjonowanie, są inicjatorami, liderami, wskazują kierunki i działają na rzecz o społeczności. Niewątpliwie za taką właśnie postać uznać należy doktora Mikołaja Roszczenkę, który odgrywa ważną rolę w ruchu ukraińskim na Północnym Podlasiu od dziesięcioleci jest też jednym z liderów społeczności ukraińskiej miasta Lublina, gdzie studiował, pracował i mieszka do dnia dzisiejszego.

            Urodzony 27 października 1942 roku w Kleszczelach na Podlasiu historyk i i filolog należy do pokolenia wojny, ale uformowanego już w realiach komunistycznej Polski. Stał się jednym z tych przedstawicieli swojej generacji, którzy na fundamencie „ruskiej” tożsamości i prawosławnej tradycji przekazanej przez przodków potrafili ukształtować nowoczesną tożsamość narodową, która nie była zaprzeczeniem własnej spuścizny kulturowej i językowej, lecz właśnie na niej się oparła. Uświadomienie przynależności do ukraińskiego kręgu kulturowego, kształtowanie się tożsamości narodowej stało się dla Mikołaja Roszczenki impulsem do głębokiego zaangażowania w ukraińskie życie społeczne i czynnikiem, który miał ogromny wpływ na wszystkie sfery jego aktywności.

            Przez całe życie Mikołaj Roszczenko związany był ze swą Małą Ojczyzną - Podlasiem, a szczególnie z rodzinnym miastem - Kleszczelami. Właśnie tam spędził całe dzieciństwo i pierwsze lata młodości. Następnie nadszedł czas nauki w liceum w Bielsku Podlaskim. Po przeniesieniu się do Lublina nadal kilka miesięcy w ciągu roku spędzał na ojczystym Podlasiu. Ważnym dla niego miejscem już od ponad pół wieku stał się Lublin. Właśnie tutaj studiował, potem podjął pracę, założył rodzinę i osiadł na stałe. Tutaj także dane mu było prowadzić najbardziej aktywną działalność społeczną i naukową.

 

 

* * *

           Księga jubileuszowa ku czci doktora Mikołaja Roszczenki w 75-lecie urodzin pt. Kleszczele, Podlasie, Ukraina jest wyra­zem atencji ze strony ludzi, których spotykał na swej drodze życiowej. Ukazuje się ona w ramach serii wydawniczej „Chełmsko-Podlaskie Studia Historyczne”, członkiem Rady Naukowej której jest też doktor M. Roszczenko. Wydawcami jej są dwie ukraińskie organizacje, z którymi szczególnie związany jest Jubilat – Towarzystwo Ukraińskie i Związek Ukraińców Podlasia. Warto podkreślić, że obok Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji publikację wsparło finansowo także rodzinne miasto Jubilata – Kleszczele, za co składamy wyrazy wdzięczności.

Wśród autorów księgi pamiątkowej są ukraińscy i polscy badacze, ale także dziennikarze, działacze samorządowi, miłośnicy historii. Swoje teksty przygotowali przedstawiciele różnych środowisk, z którymi współpracuje lub współpracował doktor Mikołaj Roszczenko. Są to wykładowcy uniwersyteccy, w szczególności z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, a także z Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie czy Lwowskiego Uniwersytetu Naro­dowego imienia Iwana Franki oraz badacze niezależni z różnych ośrodków. Odrębną grupę stanowią osoby pochodzące z Kleszczel. Są też autorzy ze śro­dowiska ukraińskiego Podlasia, niektórzy z nich nadal mieszkają w ojczystym regionie, inni przebywają już poza jego granicami. Oczywiście, reprezentowane jest także ukraińskie środowisko Lublina, w którym doktor M. Roszczenko spę­dził większość swego życia. Wśród autorów są także osoby z innych środowisk ukraińskich w Polsce. W tomie zamieszczono teksty polskich i ukraińskich przyjaciół, współpracowników oraz byłych studentów Jubilata. Niekiedy te same osoby można jednocześnie zaliczyć do kilku wymienionych grup. Wszystkich ich łączy znajomość lub przyjaźń z doktorem M. Roszczenką i szacunek, jakim go darzą, czego przejawem jest udział w niniejszym tomie.

Biorąc pod uwagę zainteresowania naukowe Jubilata, obszary, które one obejmują, zdecydowaliśmy się zatytułować księgę Kleszczele, Podlasie, Ukraina. Zawartość publikacji jubileuszowej jest tak różnorodna, jak szerokie są zainte­ resowania naukowe doktora Mikołaja Roszczenki. Dlatego ma ona charakter interdyscyplinarny, zawierając teksty z dziedziny historii, językoznawstwa, lite­raturoznawstwa, socjologii, demografii, kulturoznawstwa, etnografii.

Księgę otwiera blok materiałów prezentujących Jubilata. Jest to obszerna i bogato ilustrowana jego biografia, ukazująca wielowymiarowość życia doktora Mikołaja Roszczenki. Niezwykle cenny i interesujący jest tekst Mój rodowód, przygotowany specjalnie do tej księgi przez samego Jubilata, w którym opowia­da on o ciekawej i różnorodnej historii swojej rodziny na tle historii ojczystego miasta. Pierwszy blok zawiera również materiały do bibliografii doktora Mikołaja Roszczenki, które są próbą usystematyzowania dorobku Jubilata i pierwszym krokiem w kierunku opracowania kompletnej bibliografii jego publikacji.

Pierwsza część artykułów naukowych zamieszczonych w księdze pamiąt­kowej poświęcona została bezpośrednio historii i kulturze Kleszczel i okolic. Mamy tu ciekawą prezentację badań folkloru muzycznego okolic Kleszczel na tle ogólnopodlaskim czy opracowanie demograficzne o Kleszczelach na przełomie XIX i XX wieku. Są również dwa teksty, które można zaliczyć do biografistyki i które wypełniają lukę w badaniach dotyczących duchowieństwa prawosławnego z Kleszczel oraz jednego z wybitnych animatorów ukraińskiego życia kultural­nego w mieście.

Kilka kolejnych artykułów podejmuje problematykę Podlasia w szerszym kontekście badawczym. Znajdujemy tutaj interesującą analizę historycznej, spo­łecznej i oświatowej sytuacji Północnego Podlasia w XVIII–XIX wieku. Mamy artykuł z pogranicza językoznawstwa i socjologii dotyczący różnorodności regio­nu oraz etniczno-językowej przynależności jego mieszkańców. Jest także tekst o dyskursie literackim podlaskiego poety Jerzego Hawryluka. Później następują teksty poświęcone południowej części Podlasia, które jest rozpatrywane (razem z Chełmszczyzną) jako przykład pogranicza, oraz analizowane są procesy histo­ryczne, które miały tam miejsce w kontekście inskrypcji nagrobnych.

Trzy kolejne artykuły dotyczą kultury Chełmszczyzny i pogranicza chełmsko­-podlaskiego: zostały one poświęcone inskrypcjom nagrobnym, pracy translatorskiej chełmskiego poety Tadeusza Karabowicza oraz antroponimii XVI–XVII wieku. W dalszej kolejności umieszczono teksty poświęcone obecności na terenie Polski osób z Ukrainy: duchowieństwu prawosławnemu emigracji petlurowskiej w okresie międzywojennym oraz uczniów z Ukrainy w polskich szkołach w ostatnich latach. Są także artykuły o sztuce translatorskiej lubelskiego poety Józefa Czechowicza na przykładzie jego przekładów wierszy Jewhena Małaniuka i Ołeha Olżycza, o fenomenie poczajowskiego „Bohohłasnyka” z elementami analizy teologicznej czy wreszcie o ideowej spuściźnie metropolity Hilariona (Iwana Ohijenki), który był prawosławnym arcybiskupem chełmskim i podlaskim.

Odrębny blok w księdze jubileuszowej stanowią materiały źródłowe. Mają one zróżnicowany charakter: od wspomnień i esejów po omówienie czy publikację źródeł historycznych. Tę część otwiera tekst burmistrza Kleszczel o współcze­snym stanie miasta. Za nim jest artykuł-sprawozdanie z działalności organizacji, odgrywającej ważną rolę w zachowaniu lokalnego dziedzictwa kulturowego – Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Kleszczelowskiej. Następne dwa teksty to źródła do historii Kleszczel: dokument z początku XX wieku oraz historia mówiona. Dwa teksty dotyczą sąsiadujących z Kleszczelami wsi: Dobrowody i Kuzawy. Pierwszy z nich jest ciepłą opowieścią o rodzinnej wsi, drugi – prezentacją inte­resującego rodzinnego archiwum. Mamy także serdeczne wspomnienie o Jubilacie z perspektywy społeczności ukraińskiej w Warszawie. Przedostatni materiał to wspomnienia o rolniczym szkolnictwie wyższym na Południowym Podlasiu. Księgę jubileuszową zamyka publikacja źródła do dziejów ukraińskiego ruchu narodowego na Chełmszczyźnie i Podlasiu na początku XX wieku.

Recenzje

Producent
Szybkie wyszukiwanie
 
Użyj słów kluczowych, aby znaleźć produkt, którego szukasz.
Zaawansowane wyszukiwanie
Poleć produkt
Podziel się poprzez e-mail. Udostępnij na Facebooku. Podziel się na Twitterze.
osCommerce