85,00zł

Rodzinny obrządek wschodni w Rzeczypospolitej.

Rodzinny obrządek wschodni w Rzeczypospolitej.

Tytuł: Rodzinny obrządek wschodni w Rzeczypospolitej.
Opracowania archiwalne i studia z dziejów diecezji chełmsko - lubelskiej
Autor: Grzegorz Jacek Pelica,
Wydanie: Lublin 2015/2016
Oprawa: miękka
Wymiary: 16,7 x 24 x 4 cm
Ilość stron: 856
ISBN: 978-83-62648-81-8

Ze Wstępu

Rodzinny obrządek wschodni to opracowania i studia historyczne, powstałe dzięki długoletniej kwerendzie archiwalnej, które odsłaniają zapomniane karty polskiego prawosławia, dramatycznie rozczłonkowanego na obrządek greko - unicki i greko - rosyjski. Celem było ukazanie nieznanych lub mało znanych procesów, zjawisk i niezinterpretowanych dotąd wydarzeń, ze szczególnym uwzględnieniem życia rodzinnego i posługi duszpasterskiej obrządków wschodnich na ziemiach polskich.
Opracowania i studia oparte o kwerendę archiwalną mało znanych w większości zasobów, zmierzają do zaprezentowania Czytelnikowi tego, co jest zadaniem zapoznawanym w dorobku nauk historycznych. Obok poznawania nowych zagadnień i próby rozwiązywania sformułowanych już problemów, należy dociec, dlaczego niektóre zagadnienia nie skupiały dostatecznej uwagi badaczy i pasjonatów poszczególnych okresów i procesów historycznych[1].
Praca ma układ chronologiczno - problemowy i stanowi częściowe rozwinięcie postulatów badawczych, nakreślonych w zakończeniu dysertacji doktorskiej, obronionej na UMCS w dniu 31 maja 2006 roku i opublikowanej w dwóch wydaniach w latach 2007 - 2009, w łącznym nakładzie 1200 egzemplarzy[2]. Wtedy zrodził się pomysł opracowania zagadnień, poruszonych w poszczególnych rozdziałach, natomiast szkice z dziejów parafii Prawosławnej Diecezji Lubelsko - Chełmskiej powstały z inspiracji arcybiskupa Abla, ks. doktora Grzegorza Sosny z Ryboł, redaktora Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego doktora Jarosława Charkiewicza i redakcji Przeglądu Prawosławnego, przez kilkanaście lat współpracy z tym miesięcznikiem...
Pracę stanowi osiem rozdziałów. W pierwszym dokonano syntetycznego oglądu dziejów obrządku wschodniego na tle historii ziem polskich, ze szczególnym uwzględnieniem Pierwszej Rzeczypospolitej...
Rozdział trzeci ukazuje, z konieczności wycinkowo, udział tutejszych "Rusinów", a poprawniej ludu, kleru i służby cerkiewnej, w powstaniu styczniowym...
W rozdziale czwartym zgromadzono tablice parafialne, które charakteryzują w sposób wymierny oblicze pokoleń, które łączyła wspólnota wiary i wiara pokoleń...
W rozdziale szóstym omówiono tradycje, język i problemy religijne prawosławnych w II RP na przykładzie Lubelszczyzny...
Rozdział siódmy ukazuje portrety historyczne parafii, jest jakby przekrojem dziejów całego prawosławia na ziemiach dla niego rdzennych[8]; zestawem monografii,  przybliżających dzieje poszczególnych wspólnot z ich specyficznymi uwarunkowaniami...
Pracę dopełniają Aneksy, zawierające dane o XIX- i XX- wiecznych konwertytach, zasiłkach, zapomogach i uposażeniu kleru prawosławnego...

Spis treści

Rozdział 1.Od średniowiecza do czasów nowożytnych

1.1.Prolog z pogranicza teologii historii
1.1.1.Pytania węzłowe
1.1.2.Zanim zmierzymy się z istotą podjętych kwestii. 
1.2.Kościół prawosławny na obszarze Rzeczypospolitej
1.2.1.Podzwonne dla unii, czy jej konsekwencje?
1.3.Etapy dziejów prawosławia
1.3.1.Nie tylko na ziemi ruskiej
1.3.2.Od Kazimierza do Jagiellonów
1.3.3.Pomiędzy krzyżowcami a Krzyżakami
1.3.4.Tak czyniliśmy braciom religii greckiej
1.4.Między Rusią a Rosją. Prawosławni w I Rzeczypospolitej
1.4.1.Ponad naszymi głowami
1.4.2.W galicyjskich stronach
1.5.Wspólne korzenie, odmienne losy
1.5.1.Posługi i nadużycia
1.5.2.Służba - pomiędzy rozkazem a powinnością
1.5.3.Przekraczając granice prawa, obrządku i wyznania
1.5.4.Skazani na biedę
1.5.5.Wielebny Kain?
1.6.Pozycja społeczno - kulturowa kleru ritus graeci na tle innych wyznań
1.6.1.Świnie, czyli uniccy Rusini oczami kleru ritus latini
1.6.2.Nauczyciele wiary i rządcy sumień

Rozdział 2.Tutejszy obrządek rodzinny. Życie religijne i losy parafii obrządku wschodniosłowiańskiego na Lubelszczyźnie, Podlasiu i na nadbużańskich terenach Wołynia

2.1.Obrządek greko - unicki i greko - prawosławny (grecko-rosyjski) w XVIII i XIX wieku
2.1.1.Pauperyzacja ritus graeci
2.1.2.Przesłanki biedy materialnej
2.1.3.Warunki bytowe i baza materialna kleru oraz służby cerkiewnej
2.1.4.Duchowieństwo ritus graeci w kleszczach fiskalizmu łacińskiego
2.1.5.Między starą rodzimą wiarą a łacińskim modernizmem
2.1.6.Unityzm: wierność czy dyrektywy, obrządek czy wyznanie?
2.1.7.Atrofia parafii ritus graeci
2.2.Konwersje polskiej i ruskiej ludności greko-unickiej
2.3.Duchowieństwo i wierni prawosławni w połowie XIX wieku
2.4.Wierni pomiędzy wyznaniami i obrządkami. Kolizja w posłudze duszpasterskiej
2.4.1.Konwersje i atrofia obrządku rodzinnego
2.4.2.Skala konwersji
2.4.3.Przyczyny konwersji
2.4.4.Co zapobiegało konwersjom?
2.4.5.Rola duchowieństwa, stan posług oraz relacje środowiskowe 
2.5.Życie małżeńskie i rodzinne duchownych prawosławnych
2.5.1.Życie w sytuacji kryzysu
2.5.2.Zapomogi; sytuacja wdów, sierot i ubogich
2.5.3.Diecezjalny komitet opiekuńczy
2.6.Przesłanki zmiany sytuacji prawosławia u schyłku XIX wieku

Rozdział 3.Powstali ku odrodzeniu Rzeczypospolitej

3.1.Pomiędzy Ołtarzem a rewolucją polską
3.2.Szablony i wieszatiele
3.3.Polskie, ruskie, litewskie. stawanie się narodami
3.3.1.Od strategii do tożsamości
3.3.2.Ritus graeci i ritus latini
3.4.Definicja powstańca i przekłamania
3.4.1.Casus Dratowa
3.4.2.Rozdzióbią nas kruki i .
3.4.3.Dratowskie echa po latach
3.5.Plany i przesłanki wydarzeń
3.5.1.Przeciwstawne racje, czy dwa stanowiska
3.5.2.By rewolucja nie przerodziła się  w rabację
3.5.3.Potrzebne pieniądze i .zaufanie
3.6.Od pierwszych chwil do dramatu porażki. Gloria victis?
3.6.1.Obrazki powstańczego świtu
3.6.2.Brakujące ogniwo powstańcze
3.7.Polityka i kult. Duchowieństwo i rodziny obrządku greko - unickiego po powstaniu styczniowym
3.7.1.Casus Sulmic, czyli losy ruskich parafii pod skutkami zaoczności.
3.7.2.Pytania problemowe

Rozdział 4.Pokolenia wiary - wiara pokoleń

4.1.Tablice parafialne
4.1.1.Parafialne dane szczątkowe
4.2.Dyscyplina kanoniczna i porządek administracyjny
4.2.1.Kler ritus graeci w środkowych dekadach XIX wieku
4.2.2.Funkcje, godności i uposażenie kleru
4.2.3.Duchowieństwo ritus graeci w drugiej połowie XIX wieku
4.2.4.Kler przed włączeniem w struktury rosyjskiego Prawosławia
4.2.5.Duchowieństwo na obszarze guberni i eparchii od 1874 roku
4.3.Rusyfikacyjna przeszłość Jabłecznej - przyczynek do dziejów
4.4.Od narodzin do panichidy
4.4.1.Obyczajowość ludowo - chrześcijańska w świetle ksiąg parafialnych
4.4.2.Krakowskie śluby i tajne pochówki
4.4.3.Cuda, wianki i .donosy
4.4.4.Zmiany niektórych zwyczajów, tradycji i obrzędów
4.5.Wiara czy dwojewierije? Język czy jazyczestwo?

Rozdział 5.Wybuch I wojny światowej i bieżeństwo w 1915 roku

5.1.Bieżeństwo w tablicach: rodziny duchowieństwa, kadra eparchii i mienie
5.1.1.Bieżeństwo z monasterów i seminarium; opór przed ewakuacją
5.1.2.Ewakuacja mienia
5.2.Ewakuacja administracji
5.2.1.Bieżeństwo. Wójtowie ewakuowani w dniach od 1 do 6 czerwca 1915 roku
5.2.2.Bieżeństwo. Ewakuacja pisarzy gminnych przez chełmski rząd gubernialny
5.3.Jak do tego doszło i jak to było? Postulaty badawcze
5.3.1.Pomiędzy gubernią na Chełmszczyźnie a Cerkwią w rozsypce
5.3.2.Strategia, przebieg ewakuacji, losy bieżeńców
5.3.3.Podwody
5.3.4.Komitety opiekuńcze i pomoc w parafiach
5.3.5.Cmentarze
5.4.Próba określenia skutków

Rozdział 6.Tradycje, język i religia w ogniu polityki. Lud prawosławny Lubelszczyzny w okresie międzywojennym

6.1.Charakterystyka środowiska
6.1.1.Zaangażowanie polityczne i społeczno - kulturalne            
6.1.2.Bractwa i obrzędowość religijna
6.2.Sytuacja duszpasterska na Lubelszczyźnie w latach 1918 - 1939
6.2.1.Zarys demograficzno - organizacyjny
6.2.2.Posługa pasterska duchowieństwa prawosławnego
6.2.3.Przepowiadanie okolicznościowe, oddziaływanie Jabłecznej a sytuacja polityczna
6.2.4.Katechizacja i jej uwarunkowania
6.2.5.Działalność misjonarzy
6.2.6.Sprawowanie funkcji urzędników stanu cywilnego
6.3.Rok 1938 - stare fakty i nowe spojrzenie
6.3.1.Agitacja i protesty
6.3.2.Naukowy stereotyp i wysoka cywilizacja
6.3.3.Przesłanki akcji
6.3.4.Przebieg likwidacji
6.3.5.Skutki i reperkusje
6.3.6.Likwidacja - w przestrzeni symbolicznej
6.3.7.Korzenie w .neounii
6.3.8.Od wileńskiej konferencji do lubelskiej misji
6..4.Po niepowodzeniach metod miękkich.
6.4.1.Zruszczony polski Bóg
6.4.2.Spolszczony ruski święty
6.4.3.Ludność nadbużna w województwie lubelskim (aneks)
6.4.4.Pytania problemowe

Rozdział 7.Monografie - portrety parafii prawosławnych

7.1.Biała Podlaska
7.2.Biłgoraj
7.3.Bończa
7.4.Chełm
7.5.Dobratycze
7.6.Dratów
7.7.Hola
7.8.Holeszów
7.9.Horostyta
7.10.Hrubieszów
7.11.Kijowiec
7.12.Kobylany
7.13.Kolechowice i Ostrów Lubelski
7.14.Kopytów
7.15.Kostomłoty
7.16.Lubień
7.17.Lublin
7.18.Międzyleś
7.19.Nosów
7.20.Orchówek
7.21.Puławy
7.22.Siedlce
7.23.Sławatycze
7.24.Sosnowica
7.25.Suchawa
7.26.Tarnogród
7.27.Terespol
7.28.Tomaszów Lubelski
7.29.Uhrusk
7.30.Włodawa
7.31.Zabłocie
7.32.Zahorów
7.33.Zamość
7.34.Turkowice - monaster

Rozdział 8.Tryptyk dialogów

8.1.Dialog Kościoła katolickiego z prawosławnymi i Prawosławiem
8.1.1.Podstawy formalne
8.1.2.Przesłanki dialogu i uwarunkowania egzystencjalne
8.1.3.Zaszłości historyczne
8.1.4.Co może dać dialog z prawosławnymi i poznanie Prawosławia?
8.1.5.Sugestie duszpasterskie i praktyka pastoralna
8.2.Nie tylko pokajanije i zakat. Przesłanki dialogu Prawosławia z islamem i muzułmanów z chrześcijanami prawosławnymi
8.2.1.Współpraca, konfrontacja, koegzystencja; w stronę historycznego tygla
8.2.2.Cywilizacyjne i etniczne przesłanki zagrożeń
8.2.3. Pokajanije, pokora, zakat, jałmużna - przesłanki dialogu
8.2.3.A. Zwiastuny dialogu
8.2.3.B. Matka Jezusa - Maryam
8.2.4.Tradycja i humanizm w perspektywie dialogu
8.3.Prawosławie w Polsce - dialog historii z socjologią
8.3.1.Geneza - rozłamy - religijność. Rys historyczny
8.3.2.Zjawiska społeczne w najnowszej historii Kościoła
8.3.3.Ku współczesności 
8.3.4.Przygotowanie do dialogu (Pytania, pojęcia, literatura)

ANEKSY
A. Imienne tablice konwertytów w XIX wieku
B. 100 przykładów. Zasiłki i zapomogi; uposażenia
C. Pomoc społeczna i zasiłki DKO (1893)
D. Skład osobowy wspólnot monasterskich w 1904 roku
E. Diecezja według spisu z 1909 roku
F. Konwersje i bieżeństwo. Przyłączeni do prawosławia w XX wieku; odłączeni od prawosławia (1913/1914)
G. Sowiety w walce z Bogiem. Kronika komunizmu
H. Alfabetyczny katalog przysłów i powiedzeń ludowych.

Kilkunastoletnia kwerenda archiwalna, którą Autor konfrontuje z konkluzjami i schematami historyków, pozwoliła na weryfikację uproszczeń, zmierzenie się z mitami, a przynajmniej na postawienie pytań o przeszłość, teraźniejszość i przyszłość Prawosławia w Polsce. Książka ukazuje nie tylko dramat roku 1938, losy rodzin i parafii podczas bieżeństwa. Autor prezentuje zapomniane dzieje konwertytów z obrządku wschodniego na łaciński w XVIII w., przyczyny atrofii parafii na polsko-ruskim pograniczu, nieznane wykazy mnichów i mniszek, prześladowania przez reżimy totalitarne, a nawet zaangażowanie ludności obrządku wschodniego w powstanie styczniowe. Rodzinny obrządek wschodni w Rzeczypospolitej - to historia Prawosławia od czasów piastowskich po wiek XXI, z uwzględnieniem unii i neounii. Obszerny rozdział zawiera dzieje poszczególnych parafii diecezji lubelsko-chełmskiej. To książka dla zainteresowanych rodzinnymi korzeniami, które odnaleziono w archiwach i księgach metrykalnych. Poszukiwania genealogiczne ułatwiają obszerne indeksy nazwisk i nazw rodowych. To książka o życiu codziennym wsi, miasteczek i parafii historycznej „Polskiej Rusi”, o tradycjach ukrytych z zwyczajach, nazewnictwie i przysłowiach. Zachęca także do dialogu z wyznawcami islamu i między chrześcijanami, których Gwiazdą przewodnią może być Maryja (Maryam). Zainteresuje nie tylko historyków, ale także socjologów, teologów, kulturoznawców, etnologów, regionalistów, dziennikarzy i nauczycieli.    

Recenzje

Producent
Szybkie wyszukiwanie
 
Użyj słów kluczowych, aby znaleźć produkt, którego szukasz.
Zaawansowane wyszukiwanie
Poleć produkt
Podziel się poprzez e-mail. Udostępnij na Facebooku. Podziel się na Twitterze.
osCommerce