39,00zł

Lwowski Sobór Cerkiewny 1946 roku. Przyczyny i konsekwencje

Lwowski Sobór Cerkiewny 1946 roku. Przyczyny i konsekwencje

Tytuł: Lwowski Sobór Cerkiewny 1946 roku. Przyczyny i konsekwencje
Autor: Ks. protojerej Rościsław Jarema,
Wydawnictwo: Warszawska Metropolia Prawosławna, Warszawa 2015,
Ilość stron: 303

Historia Cerkwi, i ta dawna, i współczesna, obfituje w wiele ważnych wydarzeń. Niektóre spośród nich uznawane są przez historyków i badaczy wręcz za kluczowe, w sposób zasadniczy rzutujące na dalsze losy Prawosławia. Jednym z takich wyjątkowych wydarzeń dla Cerkwi prawosławnej w Europie Środkowo-Wschodniej był Sobór Cerkiewny, obradujący we Lwowie w dniach 8-10 marca 1946 roku. Na nim to została ogłoszona likwidacja unii brzeskiej 1596 roku i połączenia unitów z Rosyjską Cerkwią Prawosławną.

Kwestii przygotowań do tego soboru, jego przebiegu i konsekwencjom poświęcona została książka pochodzącego z Ukrainy ks. prot. Rościsława Jaremy pt. „Lwowski Sobór Cerkiewny 1946 roku. Przyczyny i konsekwencje”, wydana przez Warszawską Metropolię Prawosławną w czerwcu bieżącego roku, będąca przekładem na język polski rozprawy doktorskiej autora napisanej pod kierunkiem ks. prof. Mariana Bendzy i obronionej w 2013 roku w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. W recenzji wydawniczej metropolita warszawski i całej Polski Sawa, jeden z recenzentów rozprawy, nazwał ją mającą „ważne znaczenie w poznawaniu najnowszej historii Cerkwi prawosławnej Polski, Ukrainy i Rosji”. Inny z recenzentów, ks. prof. Tadeusz Kałużny, podkreśla z kolei fakt, że prezentowana „praca stanowi studium jednego z najtrudniejszych tematów w historii współczesnej Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego i Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego oraz w relacjach katolicko-prawosławnych”. Nie ulega bowiem wątpliwości, że kwestia kontrowersyjnego soboru lwowskiego jest przez historyków bardzo niejednoznacznie oceniana i przedstawiana, a jest to uzależnione nade wszystko od przynależności konfesyjnej danego badacza.  

Poza wprowadzeniem i zakończeniem książka składa się z czterech zasadniczych rozdziałów. W pierwszym autor przedstawia sytuację kanoniczną Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej na tle tendencji geopolitycznych w zachodniej części Ukraińskiej SRR w drugiej połowie 1944 i na początku 1945 roku. Rozdział drugi traktuje o tzw. grupie inicjatywnej, będącej oficjalnym przedstawicielem Unickiej Cerkwi Greckokatolickiej w rozmowach z organami władzy państwowej i z hierarchią Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Trzeci rozdział opisuje przebieg soboru oraz związane z tym polemiki. Rozdział ostatni poświęcony został analizie stosunku Cerkwi i państwa do jednoczącej się z Prawosławiem części Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej po zakończeniu soboru lwowskiego.

Ponadto praca zawiera szereg aneksów, w których zostały przedstawione biogramy hierarchów, duchownych i wiernych Cerkwi prawosławnej i greckokatolickiej, jak też Kościoła rzymskokatolickiego w równym stopniu związanych z głównym tematem książki oraz wiele archiwalnych fotografii zarówno związanych z soborem lwowskim jak i prezentujących wspomniane postacie.

Na podkreślenie zasługuje fakt, że prezentowana książka, cytując metropolitę Sawę: „napisana została na podstawie bogatego materiału źródłowego. Sprzyjał temu fakt otwarcia archiwów byłego ZSRR. Umożliwiło to odsłonięcie wielu nieznanych faktów, w tym materiałów dotyczących soboru we Lwowie 1946 roku. Tragizm tamtych dni przebiega przez systemowe zestawienie statystyczne, analizy socjologiczne, nieprzekraczające określonych ram naukowych”. Z drugiej strony, co zauważają dwaj inni recenzenci, autor pracy przedstawił zasadniczo jedynie prawosławny punkt widzenia na kwestię soboru lwowskiego, co – jak pisze ks. prof. Tadeusz Kałużny – „…niewątpliwie osłabia naukową wartość recenzowanej pracy i budzi wątpliwość, czy podjęta przez autora próba uzasadnienia kanoniczności soboru lwowskiego 1946 roku zdoła przekonać czytelnika”. Niemniej, samo zmierzenie się z tym tematem, jak twierdzi tenże recenzent, świadczy o „naukowej odwadze” autora. Nieco łagodniejszy w swych ocenach jest trzeci z recenzentów wydawniczych, ks. prof. Józef Mandziuk, piszący, że rozprawa ks. Jaremy „włącza się w nurt bolesnych wydarzeń w życiu religijno-kościelnym XX stulecia” oraz „…w sposób wyważony, na podstawie dostępnych materiałów archiwalnych, usiłuje odpowiedzieć na pytanie o jakość działań w nowym stalinowskim kontekście. Eksponuje szereg pytań, lecz nie daje na nie jednoznacznej odpowiedzi, tym bardziej że nie ma pod ręką materiałów archiwalnych ze zbiorów Cerkwi unickiej”.

Nie wdając się w polemiki z recenzentami, z przekonaniem stwierdzić można, że prezentowana praca zasługuje na uwagę nie tylko historyków Cerkwi prawosławnej i Kościoła rzymskokatolickiego (w tym obrządku wschodniego), ale również wiernych tych wyznań. Rzuca ona bowiem wiele światła na sytuację, w jakiej jeszcze w nie tak odległym czasie funkcjonowała religia w byłym Związku Radzieckim, pozwana stosunkowo obiektywnie oceniać zachodzące wówczas procesy historyczne. Książka stanowi, zatem, interesujący i ważny przyczynek w toczącej się dyskusji wokół złożonej tematyki soboru lwowskiego. Poznawczo interesująca i wartościowa treść rozprawy bez wątpienia skłania do dalszych badań omawianej tematyki, do czego jest zachętą i dobrym pretekstem.

Recenzje

Producent
Szybkie wyszukiwanie
 
Użyj słów kluczowych, aby znaleźć produkt, którego szukasz.
Zaawansowane wyszukiwanie
1 x Czotki 50 - czarne
2 x HODI - Rzecz o Józefie Tokarzewiczu
1 x Latopisy A. Supraskiej - 1 Prawosławni w dziejach RP
1 x Latopisy A. Supraskiej - 5 Synody Cerkwi Prawosławnej
1 x DASZE. Fragmenty historii w dokumencie i fotografii
1 x Hezychastyczna metoda uzdrawiania człowieka
2 x Frędzle złote 5 cm
1 x Elpis nr 9/10
1 x Elpis nr 13/14
1 x Elpis nr 7/8
2 x Wstążka do szat biało-srebrna (nr 4) - szer. 30
2 x Wstążka do szat - srebrno - złota /w/
2 x Wstążka do szat biało-srebrna (nr 4) - szer. 20
1 x Czotki 50 - czarne S
1 x Sakrament Małżeństwa
1 x Elpis nr 15/16
1 x Latopisy A. Supraskiej - 8 Cerkiew a asymilacja - swój i obcy
1 x Kupiatycka Ikona Matki Bożej
2 x Latynizacja Kościoła unickiego w RP po synodzie zamojskim
1 x Arcybiskup gen. bryg. SAWA (Sowietow)
1 x Eucharystia pierwszych chrześcijan
1 x Dzieje ośrodków monastycznych na Wołyniu do końca XVI wieku
1 x Homilie t. IV Nie znacie dnia ni godziny
1 x Cerkiew prawosławna na Białostocczyźnie
1 x Droga. Prawda. Życie 2
1 x Krzyż drewniany nr 2
1 x Krzyż drewniany na podstawce /nr 2D/
2 x Wstążka do szat - srebrna /w/
1 x Krzyż drewniany na podstawce /nr 1M/
1 x Kazki Andersena Dla małych i starych
1 x Czom ne po swojomu?
1 x Jerzy Konisski biskup mohylewski
1 x 100 lat aktywnego życia
1 x Istota prawosławnego monastycyzmu
1 x Jarosław W. Kostycewicz
1 x Elpis Tom 23
1 x Elpis nr 21/22
1 x Elpis nr 6
1 x Elpis nr 17/18
1 x Elpis nr 11/12
1 x Krzyż drewniany nr 3
1.137,70zł
Informacje o producencie
Metropolia Prawosławna
Inne produkty
Poleć produkt
Podziel się poprzez e-mail. Udostępnij na Facebooku. Podziel się na Twitterze.
osCommerce